BIỂN – BỜ

Diễn đàn về Cảng – Đường thuỷ – Thềm lục địa Việt Nam

CHỌN NGÀY MÔI TRƯỜNG BIỂN – ĐẢO VIỆTNAM ĐỂ GIÁO DỤC CỘNG ĐỒNG VÀ VẬN ĐỘNG TOÀN DÂN HƯỚNG BIỂN – Trương Quang Ngọc

Posted by phanbachchau on 27.07.2009

  Bài của tác giả Trương Quang Ngọc – cộng tác viên của BIỂN & BỜ, sẽ đăng trong chuyên mục “Diễn đàn phát triển ngành”, số 9+10/2009.


Vịnh Hạ Long
*

CHỌN NGÀY MÔI TRƯỜNG BIỂN – ĐẢO VIỆTNAM

ĐỂ GIÁO DỤC CỘNG ĐỒNG VÀ VẬN ĐỘNG TOÀN DÂN HƯỚNG BIỂN

 

Trương Quang Ngọc 

 

Khắc phục biến đổi khí hậu về cơ bản là bảo vệ môi trường biển – đảo

 

            Việt Nam là quốc gia sông – biển – đảo có 3.260 km bờ bỉên với trên 3000 hòn đảo lớn nhỏ và 2.360 con sông – kênh – rạch. Hiện nay nước ta có 175 cửa luồng đổ ra biển, trung bình cứ khoảng 23km dọc bờ biển có một cửa sông. Tiềm năng đường thủy nội địa từ bờ, sông đi ra các đảo – biển rất phong phú. Đây là thế mạnh về du lịch sinh thái biển – đảo rất lớn chưa được khai thác đúng mức khi toàn thể dân ta chưa có nhận thức hướng ra biển đầy đủ.

            Liên Hiệp Quốc đã kêu gọi toàn thế giới hưóng ra biển và xác định: “Thế kỷ 21 là thế kỷ của biển cả”. Đồng thời, cũng nhấn mạnh: “Thế kỷ 21 là thế kỷ môi trường của toàn cầu”. Sở dĩ xác định tiêu chí đó, Liên Hiệp Quốc (LHQ) đã tổng kết các nhận định của các cuộc hội thảo, hội nghị Quốc tế trong suốt 30 năm qua để rút ra kết luận quan trọng là: địa cầu ấm lên chủ yếu phản ảnh rõ rệt ở sự tan băng nhanh ở hai cực trái đất. Đại dương đã ấm lên chung do hiệu ứng nhà kính gia tăng khi ô nhiễm môi trường nhiều làm cho nước biển dâng cao. Qua số liệu đo đạc 50 năm liên tục ở Trạm Hòn Dấu nước ta đã xác định nhịêt độ nước biển tăng 0,70C và mực nước biển dâng 20 cm so với trước đây.

            Hậu quả của công nghiệp hoá mạnh trên thế giới hàng trăm năm nay đồng hành cùng nạn ô nhiễm không khí tăng lên khi không xử lý chất thải triệt để, nước thải tuỳ tiện đổ thẳng ra sông chảy về biển rút cuộc đã làm ô nhiễm biển cả, đại dương nặng nề thêm (chưa kể đến hàng triệu tàu thuyền vận tải trên thế giới đang xả trực tiếp chất thải vào nước sông – biển hàng ngày) . Theo đó, sự biến đổi khí hậu (BĐKH) khởi đầu từ thập niên 90 của TK20 (trong đó, năm 1996 là năm nóng nhất lịch sử) đến nay. Gần đây, Tổng Thư ký LHQ BanKiMuôn đã nhận định BĐKH còn tiếp tục diễn biến kéo dài nhiều năm nữa.

            Báo cáo của Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân trong hội nghị LHQ về BĐKH ( COP) lần thứ 14 ngày 11/12/2008 cho thấy rõ : “Việc thích ứng có hiệu quả và kịp thời đối với vấn đề BĐKH đã được Chính phủ Việt Nam coi là một nhiệm vụ trọng tâm và lâu dài. Trong 10 năm qua, những dấu hiệu của BĐKH đối với Việt Nam đã thể hiện qua mức độ, tần suất ngày càng tăng của các trận bão, hạn hán và ngập lụt gây ra”.

            Diễn biến phức tạp chung về BĐKH đang là chủ đề chính thường trực của các quốc gia, trong đó Việt Nam là quốc gia đứng thứ hai trên thế giới (theo xếp hạng của LHQ) chịu nhiều thiệt hại nhất do BĐKH gây ra. Ngày 01/6/2009, Bộ Tài Nguyên Môi trường đã kịp thời phát động Tuần lễ biển – đảo với quy mô quốc gia trong vòng một tuần (1 – 8 /6/2009) . Đây là dấu mốc quan trọng đầu tiên khi ngày 05/6 hàng năm là ngày Môi trường Thế giới. Việc tổ chức Tuần lễ biển – đảo ở nước ta đã có ý nghĩa đáp ứng bảo vệ môi trường để ứng phó kịp thời và khắc phục BĐKH theo yêu cầu của LHQ. Kể từ năm 2009, Tuần lễ biển – đảo sẽ được tổ chức thường niên ở nước ta.

            LHQ cũng đề ra tổ chức Ngày Đại dương thế giới vào ngày 08/9/2009 sắp tới là lần đầu tiên để tạo sự đồng thuận hưởng ứng toàn cầu bảo vệ môi trường biển cả trước nguy cơ ô nhiễm đang đe doạ đại dương.

 

Cấp thiết chọn Ngày Môi  trường biển – đảo Việt Nam.

 

            Theo chúng tôi, nước ta nên chọn Ngày Môi trường biển – đảo của riêng Việt Nam. Ngày đó nên lấy ngày Bác Hồ ra thăm đảo Cô Tô (Vịnh Bắc bộ) làm ngày kỷ niệm ghi dấu ấn ký ức lịch sử (9/5/1961).

            Với tầm nhìn xa trông rộng, Bác Hồ đã chọn đảo Cô Tô là đảo xa đất liền làm điểm đến thăm. Việc này nói lên Đảng và Chính phủ luôn luôn có ý thức bảo vệ môi trường biển – đảo, một phần máu thịt thiêng liêng của đất – nước của quốc gia Việt Nam. Tại đảo Cô Tô, ngư dân sống chủ yếu bằng nghề chài lưới, có nhiều hải sản phong phú. Đặc biệt ở đảo có khá nhiều người Hoa sinh sống. Cộng đồng cư dân sống ở đảo rất hoà thuận, đùm bọc nhau nên hầu như không có hộ nghèo. Môi trường biển – đảo Cô Tô được giữ gìn xanh – sạch – đẹp. Đảo này là nơi đã dựng tượng Bác Hồ toàn thân cỡ lớn đầu tiên ở Miền Bắc. Thời đó, đảo Cô Tô  đã làm gương cho các đảo khác trong phát triển kinh tế biển và xây dựng truyền thống bảo vệ vững chắc biển – đảo.

            Để phát huy tốt hơn nữa truyền thống này, theo chúng tôi, tại các đảo khác ở phía quần đảo Trường Sa, Hoàng Sa nên ghi dấu ấn thêm ngày kỷ niệm giải phóng đảo vào dịp 30/4 hàng năm. Tuỳ từng đảo cụ thể, chúng tôi cho rằng nên dựng tượng Bác Hồ (cỡ bán thân) gắn với đài kỷ niệm tổng tấn công nổi dậy giải phóng đảo trong chiến dịch Hồ Chí Minh 1975. Việc dựng tượng Bác Hồ là nhu cầu tất yếu về tâm linh của dân tộc ta đã có truyền thống từ lâu đời: “Uống nước nhớ nguồn”. Việc dựng đền, miếu thờ các vị tướng lĩnh, sĩ quan, binh lính hay người dân có công bảo vệ đảo cũng là một việc làm tốt, có ý nghĩa thiết thực trong giáo dục tâm linh về truyền thống bảo vệ vững chắc chủ quyền biển – đảo cho các thế hệ trẻ sau này sẽ nối tiếp bước  thế hệ tổ tiên.

            Thực tế, việc trùng tu, phục dựng các chùa chiền, đền miếu ở một số đảo lớn như : Phú Quốc, Côn Đảo, Phú Quý, Lý Sơn…trong gần 20 năm qua đã minh chứng cho việc khởi sắc xây dựng văn hoá tâm linh biển – đảo. Theo trên, về lĩnh vực này, chúng tôi cho rằng có tầm quan trọng đặc biệt trong việc xây dựng truyền thống ” sâu rễ, bền gốc” bám chắc trong lòng dân để tạo tiền đề hình thành thế trận đồng lòng toàn dân hứơng biển, nâng cao ý thức sâu sắc bảo vệ môi trường biển – đảo bền vững.

            Tuy nhiên, hiện mới chỉ có trên50 đảo có dân cư sinh sống. Các đảo khác còn đang trong tình trạng nguyên sơ, tồn trữ sinh thái tự nhiên. Theo chúng tôi, để phát huy tiềm năng và thế mạnh khai thác biển – đảo, Nhà nước cần có chính sách đột phá, cởi mở thiết thực, cho phép dân di cư ra đảo xa. Rút kinh nghiệm của chính sách di cư dân lên Tây Nguyên vào thập niên 80 của TK 20, nay chính sách di cư ra biển – đảo cần có sự ưu đãi cấp đất, lương thực, nhu yếu phẩm…cùng khoản tiền hỗ trợ tái định cư ban đầu.

            Riêng chính sách di cư ra biển – đảo nên có đặc cách có thể cho phép được khoản vay đầu tư ưu đãi dài hạn 10 – 15 năm tuỳ đảo xa cho ngư dân mua sắm phương tiện tối thiểu đi biển và ngư cụ. Chẳng hạn, cứ mỗi cụm 5 hộ di cư thì được vay khoản mua sắm tối thiểu để có thể tương trợ, giúp sức nương tựa lẫn nhau trong sinh sống trên biển …Việc xây dựng chính sách khuyến khích định cư ở các đảo xa đang là vấn đề nổi cộm cần thiết khi chúng ta lâu nay đã chú tâm vào CNH – HĐH thuần thuý chủ yếu trên bờ mà còn coi nhẹ vai trò quan trọng của biển – đảo cũng cần được CNH – HĐH. Theo mục tiêu này, hai phía đất liền và các đảo cùng tiến bước, xoá bỏ khoảng cách chênh lệnh về mức sống ở đảo và đất liền. Để làm được điều này, trong đó vai trò quyết định vẫn là khai thác tiềm năng của con người Việt Nam, của sức mạnh tổng hợp đông đảo nhân dân ta đồng tâm hướng biển, khai thác biển – đảo.

 

Giáo dục cộng đồng, nâng cao nhận thức toàn dân hướng ra biển.

 

             Thực hiện việc trên, theo chúng tôi trước hết cần phải có chính sách giáo dục đào tạo thế hệ trẻ biết tự vươn lên, khắc phục khó khăn của thời tiết sóng gió, tự mình có thể tạo lập hạnh phúc trên đảo xa. Hình tượng Rôbinsơn đã trở thành mẫu hình quốc tế biết tự độc lập bươn chải trong cuộc sống để vượt lên chính mình, tạo lập bản lĩnh vững vàng vượt qua thử thách nơi biển – đảo hoang cần được nêu gương ở nước ta.

Bên cạnh đó, cần đề cao các tấm gương “Người tốt – Việc tốt” làm ăn kinh tế giỏi ở đảo. Để bằng thực tế cụ thể này giáo dục thanh niên rèn luyện bản lĩnh chống lại thói hư tật xấu đang lan tràn là sống dựa dẫm, trây lười, dễ mắc cám dỗ, sa đà vào tệ nạn xã hội. Đối phó việc ấy, cần có chính sách tuyên truyền sâu rộng thường xuyên trong tầng lớp trẻ. Chúng tôi cho rằng thời lượng thông tin quảng bá “Người tốt – Việc tốt” trên báo, đài, ti vi cần được tăng cường phù hợp hơn nữa để sao cho xứng tầm của một quốc gia sông – biển – đảo như nước ta. Cần phát triển mô hình “Đảo Thanh niên lập nghiệp” như : Cồn Cỏ, Bạch Long Vĩ… nhiều hơn.

Điều quan trọng chúng tôi cho rằng phải phổ cập dạy học bơi lội ở trường Phổ thông để xoá bỏ nạn mù bơi. Nếu học sinh nào không biết bơi, không biết dùng phao cứu sinh thì không đủ kiến thức sống tối thiểu để được công nhận đủ tiêu chuẩn bước vào đời. Kinh nghiệm trước đây cho thấy vịêc thí điểm lập các đội dã ngoại ( danh từ gọi xưa kia là các đội Scút) hoạt động ngoài trời lành mạnh, luyện tập để biết lăn lộn vào cuộc sống tự lập xa nhà bằng rèn luyện thành thục các kỹ năng tối thiểu trong sinh hoạt như  : đóng cọc, cắm trại, căng lều bạt che chắn gió mưa, tạo ra các mối buộc dây các kiểu, sử dụng ba lô, la bàn, chèo thuyền, bơi lội linh hoạt, tự vệ… Các đội trẻ đi dã ngoại, dấn thân này đã làm cho thanh thiếu niên rất thích thú khi phiêu du độc lập, tránh xa tệ nạn xã hội.

Theo chúng tôi, ngày nay nên tổ chức các đợt cắm trại ngoài biển – đảo để sớm giác ngộ lớp trẻ là :  Tổ quốc Việt Nam có biển cả là máu thịt thiêng liêng thể hiện tâm hồn nhân văn khoáng đạt, sẵn sàng rộng mở vòng tay bè bạn với bốn biển năm châu. Chúng tôi cho rằng hình thức giáo dục này sẽ rất hấp dẫn, vừa tăng thu hút du lịch sinh thái biển – đảo, vừa thúc đẩy phát triển kinh tế biển – đảo. Chúng tôi nhận thấy muốn phát triển kinh tế biển – đảo không gì bằng giáo dục tình yêu biển – đảo,  ý chí xông pha dấn thân nơi biển – đảo. Tổ quốc sông nước – biển – đảo Việt Nam có giá trị bản sắc nhân văn độc đáo cơ bản xuất phát từ cụm từ đất và nước gắn bó, từ nền lúa nước, từ tình làng nghĩa xóm, từ tình cảm sông nước. Tuy nhiên trong thực tế, chúng tôi nhận thấy lòng say mê biển – đảo cần phải được thấm sâu nhiều hơn nữa vào từng con người Việt Nam. Đây là loại hình tình cảm yêu nước đặc biệt của dân tộc ta là yêu thiết tha đất liền cùng sông – biển – đảo.

 

Sứ mệnh thiêng liêng bảo vệ môi trường vùng biển – đảo của nước ta và của các nước ASEAN.

 

            Lòng yêu đất – nước, yêu biển – bờ đã tích luỹ lâu đời của dân tộc Việt Nam đã tạo nên ý chí bất khuất chống ngoại xâm thể hiện ở chiến thắng Bạch Đằng, chiến thắng ở đường Hồ Chí Minh trên biển, đường Hồ Chí Minh trên núi dọc Trường Sơn ven biển mà trong lịch sử oanh liệt đã qua, chúng tôi chưa từng thấy có dân tộc nào trên thế giới làm được như thế. Như vậy, chúng tôi nhận thấy không phải Đấng Tự Nhiên đã ngẫu nhiên giao phó sứ mệnh thiêng liêng bảo vệ đất liền và biển – đảo cho dân tộc Việt Nam để trở nên bất khuất trong lịch sử lâu dài chống ngoại xâm.

Chúng tôi cho rằng bài học lịch sử đã cho thấy dân tộc Việt Nam đã trở nên bất khuất vì kẻ thù nào cũng đánh thắng. Trước đây, Việt Nam đã từng là tiền đồn vững chắc phía Nam xứng đáng của phe XHCN thì ngày nay Việt Nam tất yếu  cũng sẽ trở thành tiền đồn cơ bản vững chắc của các nước ASEAN trong việc bảo vệ chủ quyền biển – đảo của nước ta và của các nước lân cận trong khu vực.

Dù muốn hay không, vai trò bảo vệ môi trường biển – đảo của Việt Nam trong thực tiễn càng ngày càng chứng minh là cần thiết và đúng đắn. Như đã biết, Vịnh Hạ Long được quốc tế công nhận hai lần là Di sản thiên nhiên thế giới, Vịnh Nha Trang được công nhận là một trong gần 20 vịnh đẹp nhất của toàn cầu cùng với Vịnh Lăng Cô ( Thừa Thiên- Huế),  là các vịnh xứng đáng được bảo vệ môi trường biển đặc biệt ở tầm cỡ quốc tế. Điều này nói lên vai trò và vị trí quan trọng của Việt Nam đối với thế giới trong sự nghiệp bảo vệ môi trường biển – đảo trong thời đại mới, nhất là thời BĐKH đang hoành hành dữ dội.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: